Oświetlenie schodów - LED

Oświetlenie schodów jest tak samo ważne jak oświetlenie główne naszego domu. Warto zastanowić się nad innowacyjnymi rozwiązaniami. Poniższy artykuł porusza problem podświetlenia schodów przy pomocy taśm LED, a także możliwości oświetlenia schodów przy pomocy światłowodów świecących bokiem (sidelight fiber). Oświetlenie LED schodów zapewnia bezpieczne poruszanie się po nich, a także jest nowoczesną formą oświetlenia dekoracyjnego. Można je dostosować barwą świecenia i jasnością do charakteru wnętrza Twojego domu. Metoda ta przewiduje mocowanie pod stopniami.

Taśma LED

Stosując taśmę LED najlepiej jako akcesorium dodatkowe wykorzystać specjalny profil LED, który zamaskuje taśmę oraz będzie chronił ją przez uszkodzeniem. Jednak nie zawsze to jest możliwe. Taśmę LED charakteryzują małe gabaryty i wysoka elastyczność co ułatwia ich schowanie pod stopniem. W zależności od rodzaju taśmy posiadają one różne gabaryty. Do tej pory nie spotkałem się z taśmą szerszą niż 12mm i grubszą niż 4mm.

Rodzaje taśmy LED

Taśmy LED można podzielić ze względu na sposób świecenia oraz konstrukcję. Do wyboru mamy taśmy LED - jednokolorowe i taśmy LED RGB - wielokolorowe. Każda z nich występuje w wersji wodoodpornej (zalana w silikonie) i standardowej. Wybór taśmy LED zależy od miejsca jej stosowania i od efektu świetlnego jaki chcemy uzyskać. Ważne w budowie taśmy jest zagęszczenie diod na odcinku metra. Najpowszechniej obecnie stosowane taśmy jednokolorowe posiadają 60 diod/m, a taśmy RGB wielokolorowe 30 diod/m.

Mocowanie podświetlenia schodowego

Wszystkie rodzaje taśm LED najlepiej jest umieścić w podstopnicach. Taśmę kieruje się diodami do dołu oświetlając stopień poniżej.

Każda z nich na odwrocie posiada taśmę samoprzylepną 3M, co umożliwia łatwe i trwałe zamocowanie do oczyszczonej wcześniej powierzchni schodów. Mocowanie przy pomocy taśmy 3M ma sens tylko wewnątrz budynku. Na zewnątrz klej zdegraduje i taśma w krótkim czasie się odklei. To nie znaczy jednak, że taśmy LED nie można stosować w oświetleniu schodów na zewnątrz domu. Wręcz przeciwnie. Do wyboru mamy taśmę wodoodporną (zalana w silikonie). Wtedy najlepiej dodatkowo zastosować profil aluminiowy (wodoszczelny), który uchroni taśmę przed uszkodzeniami mechanicznymi i nadmiarem wilgoci.

"Czas życia" oświetlenia LED

Główną zaleta diod LED zastosowanych na elastycznej taśmie jest ich długowieczność. Wszyscy producenci diod zapewniają, że czas użytkowa diody to min. 10 000h. Oznacza to, że jeśli z podświetlenia schodów będziemy korzystać średnio 4 godziny dziennie to powinniśmy być pewni, że diody będą świecić 2500 dni, czyli prawie 7 lat. Oczywiście diody mogą świecić nawet dwa razy dłużej niż zapewnia producent.

Diody LED, tak jak każde źródło światła, tracą na jasności z biegiem lat. Po 2-3 latach powinniśmy spodziewać się spadku jasności o około 20%. Zastosowanie dobrej klasy zasilacza oraz stosowanie diod w warunkach o temperaturze z zakresu 10÷25°C na pewno zapobiegnie nadmiernej utracie jej parametrów.

Porada: Bardzo ważne jest, aby wybrać solidnego producenta diod. Ze względu na dużą popularność na rynku jest wiele fabryk, które używają słabszej klasy diod, które żyją krócej i szybko tracą na jasności.

Efekt świetlny

Dobór odpowiedniej taśmy LED jest ważny ze względu na efekt świetlny jaki chcemy uzyskać. Diody na taśmie charakteryzuje szeroki kąt świecenia (120°), co ułatwia równomierne oświetlenie powierzchni. Oczywiście taśmę LED mocuje się tak, aby strumień światła padał na stopień poniżej. Z reguły światło skierowane jest pod kątem prostym do stopnia poniżej, ale istnieje możliwość skierowania światła np. pod kątem 45°. Umożliwiają to niektóre profile LED.

Efekt pokazany na zdjęciu obok został uzyskany poprzez zastosowanie taśmy RGB (wielokolorowej) bez profilu ochronnego. W tym przypadku niemożliwe było zastosowanie profilu LED aluminiowego ze względu na łuki jakie tworzą stopnie. Dodatkowo zastosowano taśmę RGB w silikonie, który chronił ją przed otarciami, kurzem i wilgocią. Taśma RGB w silikonie jest dobrym rozwiązaniem na schodach o nietypowym kształcie i tam gdzie nie ma możliwości zastosowania innych zabezpieczeń.

W przypadku oświetlenia schodowego diody mimo dużego zagęszczenia na taśmie wywołują efekt punktów świetlnych. Opinie moich klientów są podzielone. Części z nich efekt ten bardzo się podoba, a drugiej połowie nie. Jest to kwestia gustu. Ani silikon, ani matowa zaślepka w profilu nie eliminuje tego efektu. Po prostu diody w profilu leżą zbyt blisko zaślepki aby światło mogło być równomiernie rozproszone.

Energooszczędność technologii LED

Taśmę LED można łatwo dostosować długością do długości stopni. Taśma LED jednokolorowa o długości 1m pobiera tylko 5W mocy. Przy 20-stopniach pobór mocy to 100W. W przypadku zastosowania taśmy RGB pobór mocy to 7,5W na jeden metr długości. Pobór mocy przy oświetleniu 20-cia schodków to 150W.

Zastosowanie taśmy LED do oświetlenia schodowego jest rozwiązaniem bardzo energooszczędnym. Nie aż tak jak w przypadku światłowodów jednak i tak o wiele bardziej oszczędnym niż przy użyciu standardowych źródeł światła.

Podstawową zaletą oświetlenia LED stosowanego do schodów jest wysoka energooszczędność. Jest to idealne rozwiązanie gdy chcemy unowocześnić nasze wnętrza, a przy okazji oszczędzać energię elektryczną. Wszystko przemawia za tym, aby iść z duchem czasu i stosować nowe technologie.

Światłowód

Światłowód świecący bokiem (sidelight fiber) wymaga wprowadzenia światła (LED) w jeden z jego końców. Światło propaguje wtedy przez całą jego długość.

Światłowód jest przeźroczysty, a kolor świecenia nadaje mu wybrane źródło światła. Głównym parametrem światłowodu jest jego średnica. Można spotkać się ze światłowodami od średnicy 1mm do nawet 18mm. Do zastosowań oświetlenia schodowego wystarczające są światłowody o średnicy w granicach 6÷10mm.

Światłowód sidelight, gdy nie świeci jest w pełni przeźroczysty - praktycznie niewidoczny. Jest to zaletą wtedy, gdy nie chcemy wprowadzać dużych zmian w konstrukcji istniejących już schodów. Światłowodu nie trzeba specjalnie maskować, aby nie był widoczny gołym okiem.

Trwałość użytkowa światłowodu

Teoretycznie światłowody nie posiadają „czasu życia”. Producenci twierdzą, że po 5-ciu latach użytkowania światłowód traci około 15% swoich właściwości świetlnych. Na degradację parametrów światłowodów wpływają promienie UV, które występują w promieniach słonecznych, a także w oświetleniu sztucznym. Jednak dobrze zabezpieczony światłowód, w temperaturze pokojowej (25⁰C) nie traci swoich właściwości świetlnych. Przynajmniej nie będzie to zauważalne gołym okiem. Jednym elementem narażonym na awarię jest sama dioda LED doprowadzająca światło do światłowodu. Trwałość użytkowa diody LED 1W to co najmniej 10 tys. godzin.

Porada: W przypadku gdy schody są w fazie projektowania warto zastanowić się nad odpowiednim rowkiem do ukrycia światłowodu. Uchroni to go przed uszkodzeniami mechanicznymi i nadmiarem promieni UV, a co za tym idzie - zwiększy żywotność.

Efekt świetlny światłowodu

Do całkowitego oświetlenia stopnia schodów, wystarczy zastosowanie diody LED 1W do podświetlenia światłowodu oraz światłowód o średnicy z zakresu 6÷10mm. Światłowód świeci całą swoją powierzchnią boczną. Światło tego typu nie "razi" w oczy i jest wyjątkowo subtelne. Nie będzie przeszkadzać podczas innych czynności wykonywanych w rejonie schodów.

Kolor światła

Aby bezpiecznie wejść po schodach, tak naprawdę, kolor ich podświetlenia nie odgrywa znaczącej roli. Dlatego przy projektowaniu oświetlenia schodów warto rozważyć zastosowanie diod RGB do podświetlenia światłowodów. To pozostawia możliwość ustawienia koloru świecenia w zależności od naszego nastroju czy okazji (także biały).

Do obsługi diody RGB potrzebny jest specjalny sterownik na pilot. Oprócz zmiany koloru umożliwia on zmianę intensywności świecenia światłowodu, czy ustawienie sekwencji samoczynnie zmieniających się kolorów.

Energooszczędność

Zastosowanie do podświetlenia światłowodu diody 1W oznacza, że przy 20-stu stopniach zużycie energii będzie równe 20W.

Przy zużyciu energii pojedynczej żarówki halogenowej (30W) wydaje się to bardzo mało. W przypadku oświetlenia schodów żarówkami halogenowymi konieczne jest zastosowanie jednej takiej żarówki na jeden stopień. Kalkulacja jest prosta. Podświetlenie 20 stopni kosztowałoby nas aż 600W.

Musielibyśmy także zapomnieć o równomiernym podświetleniu każdego schodka. Oprócz oświetlenia stopnia uzyskalibyśmy niepożądane oświetlenie ściany, korytarza czy innej części domu w pobliżu schodów.

Średni czas pracy żarówki halogenowej to 2 tys. godzin. Przy zastosowaniu światłowódu z podświetleniem LED mamy gwarantowane co najmniej 10 tys. godzin.