Jest to pierwszy ale nie ostatni mój wpis poświęcony tematyce iluminacji obiektów opisany na podstawie moich notatek z wykładów z techniki świetlnej. Zapraszam wszystkich do utrwalenia wiedzy z opisywanego zagadnienia.

Iluminacja obiektów

Iluminacja obiektów jest częścią techniki świetlnej i wymaga od projektanta znajomości zagadnień z :

- techniki świetlej

- architektury

- historii

- sztuki

- plastyki

- informatyki

Iluminacja jest to efekt działań, które za pomocą oświetlenia sztucznego i innych środków wyrazu eksponują obiekt w porze nocnej, głównie wizualnie.

Pojęcia zbliżone: oświetlenie architektoniczne, oświetlenie ozdobne obiektów.

Duże obiekty iluminowane:

- pałace i atrakcyjne budynki

- pomniki

- kościoły

- mury obronne, mosty, fasady

- obiekty inżynieryjne

- parki, ogrody, drzewa, krzewy, trawa

- zbocza górskie, klify itp.

Cele iluminacji:

- upiększenie wyglądu miasta, obszaru, ulicy wieczorem i w nocy,

- zwiększenie atrakcyjności obiektu iluminacji,

- pokazanie innego  wyglądu obiektu,

- eksponowanie atrakcyjnych detali architektonicznych,

- stworzenie romantycznej, pełnej tajemniczości atmosfery wokół iluminowanego obiektu,

- uruchomienie wyobraźni obserwatora,

- skierowanie uwagi na wybrane obiekty lub detale obiektów,

- wydłużenie okresu użytkowania obiektu poprzez przyciągnięcie turystów i klientów,

- poprawa bezpieczeństwa obiektu i jego otoczenia,

- reklama firmy, której obiekt – siedziba jest iluminowana.

W porze dziennej obiekty oświetlone są z góry. Cienie tworzą się wyżej wystających elementów. Tło jest jasne. Iluminowany obiekt w nocy jest jasny na ciemnym tle. Światło jest kierowane od dołu. Cienie tworzą się ponad uwypukleniami. Powstaje inny, odmienny wizerunek obiektu.

Kryteria wyboru obiektów iluminacji:

K1 – spodziewany efekt wizualny iluminacji obiektu.

K2 – położenie – możliwość częstego oglądania przez turystów i przechodniów.

K3 – perspektywa obserwacji obiektu.

K4 – atrakcyjna forma architektoniczna obiektu lub atrakcyjna „rzeźba” elewacji.

K5 – znaczenie obiektu (historyczne, polityczne itp.).

K6 – techniczne uwarunkowania realizacji.

K7 – spodziewane koszty inwestycji iluminacji.

K8 – wkomponowanie w istniejącą „mapę” obiektów iluminowanych miasta.

Metody iluminacji

Metoda iluminacji jest to charakterystyczny sposób oświetlenia obiektu, który wynika z określonej wizji „nocnego wizerunku”, a który jest następstwem użycia określonego sprzętu oświetleniowego i skierowanie światła na elewację w charakterystyczny sposób. Wyróżniamy 3 sposoby iluminacji:

- metoda ogólna (zalewowa, powierzchniowa)

- metoda szczegółowa (punktowa, miejscowa)

- metoda mieszana

Metody tworzenia obrazu iluminowanego obiektu

- gra świateł i cienia (eksponowanie i ukrywanie)

- zamierzona nierównomierność iluminacji (podkreślenie lokalnych, atrakcyjnych elementów architektonicznych obiektu)

- regulowanie długością cienia poprzez mniej lub bardziej skośne kierowanie światła na elewację

- tworzenie smug świetlnych

- reżyseria oświetlenia (załączanie różnych poziomów oświetlenia, zapalanie i gaszenie naświetlaczy w zaplanowanej kolejności)

- powodowanie wrażenia ruchu

- współistnienie efektów świetlnych z innymi

- wytworzenie rytmu świetlnego, powtarzających się identycznych sekwencji architektonicznych lub plam świetlnych

- wykorzystanie tzw. Złudzeń optycznych i trików

- wydobywanie na pierwszy plan i umieszczanie w tle, powiększanie i zmniejszanie, przybliżane i oddalanie

Tok projektowania:

Analizy przygotowawcze:

1.       Liczba kierunków obserwacji i charakterystyczne punkty ustawienia obserwatorów.
2.       Pion budowli wraz z umiejscowieniem w otoczeniu.
3.       Położenie obiektu w stosunku do kierunków światła.
4.       Charakterystyczne wyposażenie każdej elewacji (rzeźba elewacji).
5.       Właściwości obrazu dziennego obiektu przy oświetleniu kierunkowym (słonecznym) i rozproszonym (z nieboskłonu).
6.       Właściwości odbiciowe i barwę elementów wykończeniowych elewacji.
7.       Funkcja publiczna iluminowanego obiektu.
8.       Atmosfera panująca w otoczeniu.
9.       Oświetlenie otoczenia obiektu: istnienie reklam  świetlnych, poziom oświetlenia w otoczeniu obiektu itp.
10.   Historia obiektu i jego architektoniczne walory.
11.   Dostęp do zasilania w energię elektryczną.
12.   Istniejące możliwości mocowania opraw oświetleniowych.

Koncepcja iluminacji:

1.       Wybór miejsc do iluminacji obiektu.
2.       Wybór metody iluminacji.
3.       Określenie punktów ogniskowych (punkt ogniskowania – inne wyeksponowane miejsca, obserwowane w drugiej kolejności po punktach przyciągania).
4.       Określenie punktów przyciągania(punkt przyciągania – pierwszy element, na który najpierw zwraca uwagę obserwator).
5.       Określenie sposobu (kierunku) skierowania światła na poszczególne płaszczyzny elewacji.
6.       Określenie co ma być wyeksponowane i jak a co ma być ukryte.
7.       Wybór barwy światła oświetlającego.
8.       Określenie pożądanych poziomów iluminacji.
9.       Zaplanowanie systemu załączania iluminacji.

Ilościowe zalecenia wymagań oświetleniowych:

L₁ ≥ 4cd/m² – niska jasność otoczenia

L₂ ≥ 6cd/m² – otoczenia o średniej jasności

L₃ ≥ 12cd/m² – jasne otoczenie

Powyżej 20cd/m² już nie należy oświetlać !!

CDN