Program energetyki jądrowej w Polsce

fot. http://www.flickr.com/photos/sakucae/

Artykuł odnosi się do podjętej przez Radę Ministrów w dniu 13 stycznia 2008 r. decyzji o przygotowaniu i wdrożeniu „Polskiego Programu Energetyki Jądrowej”. Przedstawiono główne cele oraz plany działań dla skutecznego wdrożenia energetyki jądrowej w Polsce.

Polski sektor energetyczny stoi obecnie przed poważnymi wyzwaniami. Wysokie zapotrzebowanie na energię finalną, nieadekwatny poziom infrastruktury wytwórczej i przesyłowej, uzależnienie od zewnętrznych dostaw gazu ziemnego i ropy naftowej oraz zobowiązania w zakresie ochrony klimatu powodują konieczność podjęcia zdecydowanych działań.

Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, czynnie uczestniczy w tworzeniu wspólnotowej polityki energetycznej, a także dokonuje implementacji jej głównych celów w specyficznych warunkach krajowych, biorąc pod uwagę posiadane zasoby energetyczne oraz uwarunkowania technologiczne produkcji i przesyłu energii.

• Poprawa efektywności energetycznej,
• Wzrost bezpieczeństwa energetycznego,
• Rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii,
  w tym biopaliw,
• Rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii,
• Wprowadzenie energetyki jądrowej,
• Ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko.

Energetyka jądrowa odgrywa ważną rolę w globalnych dostawach energii elektrycznej. Dostarcza ona znaczną część energii elektrycznej w krajach rozwiniętych i staje się coraz ważniejsza w niektórych krajach rozwijających się. Jednakże, poszczególne kraje i regiony bardzo się różnią pod względem istniejących infrastruktur energetycznych, możliwości ekonomicznych, zapotrzebowania na energię i struktury dostaw (obecnej i prognozowanej), stopnia liberalizacji rynku, polityki środowiskowej, jak również ich społeczno-politycznego stosunku wobec sprostania wyzwaniu zapewnienia dostaw energii. A zatem rządy stosują różne strategie w realizacji swoich celów narodowych, takich jak: poprawa dobrobytu społeczeństwa, ekonomiczna wydajność, ochrona środowiska, dywersyfikacja źródeł energii i bezpieczeństwo energetyczne; w związku z czym perspektywy dla dalszego rozwoju energetyki jądrowej są niejednakowe.

• Bezpieczeństwo energetyczne Polski wymaga zapewnienia dostaw odpowiedniej ilości energii elektrycznej w rozsądnych cenach przy równoczesnym zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Ochrona klimatu wraz z przyjętym w UE pakietem klimatyczno-energetycznym powoduje konieczność przestawienia produkcji energii na technologie o niskiej emisji CO₂.
  W istniejącej sytuacji szczególnego znaczenia nabrało wykorzystywanie wszelkich dostępnych technologii z równoległym podnoszeniem poziomu bezpieczeństwa energetycznego i obniżaniem emisji zanieczyszczeń przy zachowaniu efektywności ekonomicznej. Wobec obecnych trendów europejskiej polityki energetycznej, jednym z najbardziej pożądanych źródeł stała się energetyka jądrowa, która oprócz braku emisji CO₂ zapewnia również niezależność od typowych kierunków pozyskiwania surowców energetycznych.

• W dniu 13 stycznia 2008 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o przygotowaniu i wdrożeniu „Polskiego Programu Energetyki Jądrowej”.
• Zgodnie z uchwałą Rządu RP o rozpoczęciu prac nad „Programem”, zostaną wybudowane co najmniej dwie elektrownie jądrowe i przynajmniej jedna z nich powinna zacząć działać do 2020 r.

Pełnomocnik Rządu ds. Polskiej Energetyki Jądrowej ma przygotować i przedstawić Radzie Ministrów projekt „Programu”, który określi m.in. liczbę, wielkość i możliwości lokalizacyjne elektrowni jądrowych.

Pełnomocnik będzie odpowiadał za koordynowanie i nadzorowanie działań na rzecz przygotowania otoczenia regulacyjnego, instytucjonalnego, koniecznych dla uruchomienia „Programu”.

Działania związane z wprowadzeniem energetyki jądrowej przeprowadzane są w Polsce zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, opartymi na doświadczeniach krajów, które z sukcesem, przy społecznej aprobacie, wdrożyły u siebie program rozwoju energetyki jądrowej.

Głównym celem polityki energetycznej w tym obszarze jest przygotowanie infrastruktury dla energetyki jądrowej i zapewnienie warunków inwestorom do wybudowania i uruchomienia elektrowni jądrowych opartych na bezpiecznych technologiach, z poparciem społecznym i z zapewnieniem wysokiej kultury bezpieczeństwa jądrowego na wszystkich etapach: lokalizacji, projektowania, budowy, uruchomienia, eksploatacji i likwidacji elektrowni jądrowych.

• Dostosowanie systemu prawnego do sprawnego przeprowadzenia procesu rozwoju energetyki jądrowej w Polsce.
• Wykształcenie kadr dla energetyki jądrowej.
• Informacja i edukacja społeczna na temat energetyki jądrowej.
• Wybór lokalizacji dla elektrowni jądrowych.
• Wybór lokalizacji i wybudowanie składowiska odpadów promieniotwórczych nisko- i średnioaktywnych.
• Wzmocnienie kadrowe i kompetencyjne instytucji odpowiedzialnej za dozór jądrowy.
• Utworzenie zaplecza badawczego dla programu energetyki jądrowej na bazie istniejących instytutów badawczych.
• Przygotowanie rozwiązań cyklu paliwowego zapewniających Polsce trwały i bezpieczny dostęp do paliwa jądrowego, recyklingu wypalonego paliwa i składowania wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych.

• Stworzenie podstaw instytucjonalnych do przygotowania i wdrożenia programu energetyki jądrowej.
• Przygotowanie raportu na temat energetyki jądrowej będącego podstawą konsultacji społecznych oraz przeprowadzenie tych konsultacji, a następnie przedstawienie Radzie Ministrów do zatwierdzenia programu energetyki jądrowej.
• Określenie niezbędnych zmian ram prawnych dla wdrożenia programu energetyki jądrowej oraz przygotowanie i koordynacja wdrażania tych zmian.
• Zwiększenie pojemności magazynowych gazu ziemnego.
• Utworzenie na bazie Państwowej Agencji Atomistyki Urzędu Dozoru Jądrowego.
• Realizacja pierwszej fazy programu kształcenia kadr dla instytucji związanych z energetyką jądrową.
• Przygotowanie i przeprowadzenie pierwszej fazy kampanii informacyjnej i edukacyjnej, dotyczącej programu energetyki jądrowej.
• Analizy lokalizacyjne dla elektrowni jądrowych.
• Analizy lokalizacyjne dla składowiska odpadów promieniotwórczych wraz z projektem składowiska i przygotowaniem jego budowy.
• Budowa zaplecza naukowo-badawczego oraz wspieranie prac nad nowymi technologiami reaktorów i synergią węglowo-jądrową.
• Przygotowanie programu udziału Polski we wszystkich fazach cyklu paliwowego,
• Przygotowanie udziału polskiego przemysłu w programie energetyki jądrowej.
• Przygotowanie planów dostosowania sieci przesyłowej dla elektrowni jądrowych.

W efekcie planowanych działań dotyczących energetyki jądrowej, zostanie przedstawiony Radzie Ministrów do zatwierdzenia program wprowadzenia energetyki jądrowej w Polsce. Ponadto, na tym etapie zostanie przygotowana infrastruktura organizacyjno-prawna,umożliwiająca wdrożenie programu. W szczególności zostaną zmniejszone takie bariery, jak: brak kadr i zaplecza do ich kształcenia, niewystarczająca wiedza w społeczeństwie na temat energetyki jądrowej, nieprzystosowany do budowy energetyki jądrowej system prawny, niedostateczna organizacja zaplecza naukowo badawczego dla energetyki jądrowej, brak składowiska odpadów promieniotwórczych oraz brak doświadczenia przemysłu w realizacji zamówień o klasie jakości wymaganej w przemyśle jądrowym.

Realizacja powyższych zadań wymaga podjęcia szybkich i zdecydowanych działań, gdyż czas na ich realizację jest krótki. Wprowadzanie energetyki jądrowej zajmuje bowiem 10 – 15 lat.

Dla skutecznego wdrożenia energetyki jądrowej w Polsce konieczne jest utrzymanie akceptacji społecznej.

Prognoza cen
nośników
energii
Ateńska 2006

Kształtowanie się
cen ropy, gazu i węgla
w latach 1987 – 2003

Średnie ceny ropy
z uwzględnieniem inflacji
(w latach 1946 – 2007
oraz prognoza do 2030)

Zużycie energii
elektrycznej
na mieszkańca

Wytwarzanie – prognoza
(Moce w systemie
po planowanych wycofaniach
oraz zapotrzebowanie
na moc)

Wytwarzanie
- koszty
zewnętrzne

Jednostkowy koszt
wytworzenia
energii elektrycznej

Struktura paliw
w produkcji energii
elektrycznej
– obecna (2005)

Struktura paliw
w produkcji energii
elektrycznej
– prognoza do 2030





autor:
Andrzej Chwas
Departament Dywersyfikacji Dostaw Nośników Energii w Ministerstwie Gospodarki