Urządzenia z branży oświetlenia scenicznego oparte na technologii LED stosunkowo od niedawna wykorzystują najnowsze źródło światła, czyli LED Chip-on-Board (COB).
Dioda LED to źródło światła oparte na diodach elektroluminescencyjnych. Jej działanie opiera się na zjawisku rekombinacji nośników ładunku. Takie zjawisko zachodzi w momencie, gdy elektrony przechodzą z wyższego poziomu energetycznego na niższy poziom i zachowują swój „pęd”. Podczas „przejścia” energia elektronu zamieniona zostaje na kwant promieniowania elektromagnetycznego. Powstaje wtedy energia emitowana w postaci fotonów, dzięki czemu powstaje światło.
Diody LED mają proste konstrukcje. Oprócz lamp diodowych, służących do oświetlania, wykorzystywane są np. jako kontrolki w samochodowych tablicach rozdzielczych (zastępują miniaturowe żarówki).
Z uwagi na cokoły (np. E14) czy przyłącza igiełkowe lampy LED można umieścić w oprawie żarówek 230 V. Dzięki przetwornicy impulsowej wytwarzane jest w nich niskie napięcie, które zasila diody.
W oprawach wykorzystujących technologię LED wykorzystywane są okrągłe diody klasyczne i montowane powierzchniowo: o szerszym kącie świecenia i zdecydowanie większej wydajności świetlnej. Zaliczamy do nich LED SMD i LED COB.
W związku z dynamicznym rozwojem technologii LED diody konkurują coraz śmielej z klasycznym oświetleniem. Ze względu na masową produkcję i dużą konkurencję na rynku obniżono ich ceny, dlatego stały się powszechniej dostępne dla „zwykłego” użytkownika. Klienci doceniają je przede wszystkim za dłuższą żywotność i niższe ceny zużycia energii elektrycznej. Doceniają także brak zawartości rtęci w żarówkach opartych na technologii LED oraz o wiele niższą emisję ciepła. Producenci przewidują, że wkrótce możliwe będzie wytwarzanie diod LED o strumieniu światła 1400 lm i niskim poborze mocy 7 W (w tradycyjnej żarówce 100 W strumień światła wynosi 1360 lm).
Najważniejsze cechy oświetlenia LED:
- dłuższa trwałość od oświetlenia opartego na tradycyjnych żarówkach
- szerszy zakres napięć roboczych
- dłuższa sprawność/żywotność
- o wiele mniejsze nagrzewanie
- brak zależności temperatury barwowej światła
- możliwość uzyskania dowolnego koloru bez użycia filtrów barwnych
- niskie koszty eksploatacyjne
- wyższa cena niż standardowa żarówka
Wśród wielu rodzajów diod LED Chip-on-Board, czyli LED COB (dioda wielozłączowa) klasyfikuje się jako najnowocześniejsza, najbardziej efektywna i najszybciej rozwijająca się technologia. Dlaczego nazwa Chip On Board? Ponieważ chipy umieszczone są bezpośrednio na podłożu płytki drukowanej, które są już w zasadzie gotowe do użycia np. w oprawie oświetlenia.
Strumień światła LED COB jest niezwykle płynny i komfortowy, nie występuje w nim charakterystyczny dla źródeł światła LED opartych na układzie prostowniczym efekt pulsacji. Co niezwykle istotne w LED COB nie występuje efekt wielopunktowej emisji światła. Emitowane światło nie zawiera promieniowań UV i IR. Oszczędność energii dzięki tej technice oświetlenia można mierzyć dziewięciokrotnie. Praktycznie wyeliminowano z niej możliwość awarii, dzięki czemu zwiększono bezpieczeństwo pożarowe.
Technologia COB umożliwia wykonanie niezwykle płaskich modułów o szerokim koncie świecenia. Elementy mają ok. 2 mm, ich gęstość na cm2 to nawet do 70 diod, czyli na niewielkiej powierzchni modułu można uzyskać strumień światła o bardzo dużej gęstości (dla porównania dioda z wyprowadzeniami zawiera 4 diody na cm2 jednego modułu). Dzięki bliskości pojedynczych diod nie są one widoczne jako pojedyncze diody, ale jako jednolity, bardzo mocny strumień światła.
Przykład jednodiodowej lampy LED Chip-on-Board 8W – zamiennika żarówki 60W:
Ogólna specyfikacja LED Chip-on-Board:
- napięcie zasilania od ~6V do ~38V
- pobór mocy: 4 W- 120 W
- strumień świetlny: od 350 LM do 10 tyś. LM
Główne zalety LED Chip-on-Board:
- światło bez efektu pulsacji
- brak efektu wielopunktowej emisji światła
- znikoma awaryjność
- odporność na wahania napięcia i prąd udarowy
- bardzo niski pobór mocy
Ze względu na parametry diod COB i ich wydajność znajdują one zastosowanie nie tylko jako oświetlenie elewacji, pomników czy wnętrza mieszkań. Producenci urządzeń oświetleniowych dedykowanych klubom, dyskotekom, scenom muzycznym czy generalnie całemu przemysłowi rozrywkowo – muzycznemu coraz śmielej i częściej wykorzystują diody LED COB jako źródło światła w urządzeniach.
Zastosowanie diod COB wiąże się z korzyściami – szczególnie w reflektorach o dużej mocy – takimi jak lepsze rozpraszaniem ciepła, brak efektu pulsacji światła i niski pobór mocy urządzenia oświetleniowego. Dzięki bliskości poszczególnych małych diod LED na bardzo płaskim module obraz światła jest jednolity, nie można już dostrzec pojedynczych diod. Stąd zastosowanie ich w profesjonalnym oświetleniu scenicznym, segmencie High Power LED.
Przykłady profesjonalnych urządzeń oświetleniowych w technice LED COB:
Eurolite LED PMC – 16×30 W COB RGB
Potężne urządzenie. Zastosowano w nim 16 modułów COB 30 Watowych (czerwony, zielony, niebieski), które można regulować indywidualnie (np. przypisanie koloru pojedynczemu modułowi). Bardzo mocne światło. Sterowanie dźwiękiem poprzez wbudowany mikrofon. Kilka funkcji: kolory statyczne; mieszanka kolorów RGB, automatyczna zmiana kolorów, wbudowany programów i efekt stroboskopowy ze zmienną prędkością, ściemniaczem Master/Slave.
- Zasilanie – 230 V AC, 50 Hz ~
- Pobór mocy – 470 W/480 VA
- Kanały DMX – 3/5/48/51
- Przyłącze DMX 512 – 5-pin and 3-pin XLR
- Kąt światła – około 60°
- Wymiary – 180 x 425 x 400 mm
- Waga – 10,5 kg
Ruchoma głowa Eurolite LED TMH-10 Spot COB
Wyposażona w jedną diodę LED COB 60 W. 7 dichroicznych filtrów barwnych + kolor biały. 6 obrotowych gobo + jeden otwarty. Zaprogramowane sceny do pracy samodzielnej. Efekt stroboskopowy z regulowaną prędkością, efekt tęczy z regulowaną prędkością w obu kierunkach. Dokładne pozycjonowanie przez 16 bitową PAN / TILT rozdzielczość ruchu/Pozycjonowanie w zasięgu 585° pan i 270° TILT.
- Zasilanie – 230 V AC, 50 Hz ~
- Pobór mocy – 170 W
- Kanały DMX – 12
- Połączenie DMX512 – 3-pin XLR
- Typ LED – 60 W
- Ilość diod LED – 1
- Kąt światła – około. 12 °
- Długość podstawy – 280 mm
- Szerokość jarzma – 250 mm
- Wysokość (głowica w poziomie) – 320 mm
- Waga (netto) – 7,5 kg
