Partnerzy:

Reklama

Polski atom może ogrzać Trójmiasto. Sieć ciepłowniczą trzeba jednak budować już dziś

rurociąg

Ciepło z pierwszej polskiej elektrowni jądrowej może zasilać miasta w promieniu kilkudziesięciu kilometrów: od Wejherowa, Redy i Rumi po Gdynię, a w kolejnych etapach także Gdańsk. Chińskie projekty pokazują, że zasięg dostaw może sięgać nawet 120 km, a z szacunków wynika, że ciepło z Lubiatowa-Kopalina mogłoby ogrzać rzędu 200–300 tys. mieszkań. Warunek jest jeden: magistrale ciepłownicze muszą powstawać równolegle z elektrownią, a nie dopiero po jej uruchomieniu. Warto więc pomyśleć o takim rozwiązaniu na początku budowy polskiej elektrowni jądrowej, która ma zacząć działać za 10 lat. Skoro Chińczycy potrafią dlaczego nie mieliby tego zrobić Polacy?-  zastanawia się Jarosław Żuchowski, prezes zarządu Radpol Pipes

Chiny: zasięg nawet 120 km

Najmocniejszy argument pochodzi z chińskiego Haiyang w prowincji Szandong. Elektrownia z reaktorami AP1000, czyli tej samej technologii, którą wybrała Polska, od 2020 r. dostarcza ciepło do sieci miejskiej z niepromieniotwórczego obiegu wtórnego. Dziś ogrzewa ok. 13,5 mln m² i ok. 400 tys. mieszkańców, a pierwszy rurociąg do sąsiedniego miasta Rushan ma 23 km. To jednak dopiero początek. Chińskie analizy zakładają, że ciepło z jednego bloku może zasilać obszar o promieniu nawet 130 km.  W listopadzie 2025 r. ciepło dotarło do trzeciego miasta, Rongcheng, w 2026 r. ma dołączyć region Qingdao, a w budowie jest długodystansowa magistrala o planowanej długości ok. 120 km. Projekt o mocy cieplnej 900 MW ma ogrzewać 30 mln m² i ok. 1 mln mieszkańców. Taka skala jest możliwa m.in. dzięki dużej różnicy temperatur w sieci (120 °C na zasilaniu, 30 °C na powrocie), więc jedna rura przenosi dużo energii. Co ważne, rozbudowa sieci idzie w parze z budową kolejnych bloków w Haiyang, planowanych na 2027 r.: odbiorcy i rury są przygotowywane, zanim nowa moc zacznie pracować.

Polscy naukowcy myśleli o tym już wcześniej

Pomysł ogrzewania Pomorza atomem nie jest nowy. Już w 2013 r. Tomasz Minkiewicz i Andrzej Reński z Politechniki Gdańskiej przedstawili analizę wykorzystania elektrowni jądrowej w rejonie Jeziora Żarnowieckiego do zasilania Wejherowa i Gdyni. W rachunku uwzględnili koszt ograniczenia produkcji energii elektrycznej, przygotowania członu ciepłowniczego, przesyłu oraz współpracy z lokalnymi źródłami. Opracowanie dotyczyło innej lokalizacji i ówczesnych założeń, ale pokazuje, że polska nauka policzyła ten wariant na długo przed decyzją o Lubiatowie-Kopalinie.

Lubiatowo-Kopalino leży w linii prostej ok. 30 km od Wejherowa, 35–40 km od Redy i Rumi, ok. 50 km od Gdyni i niecałe 70 km od Gdańska. Trasa rurociągu będzie oczywiście dłuższa niż linia prosta, ale wszystkie te miasta mieszczą się w zasięgu, który chińskie analizy uznają za osiągalny, a magistrala o długości ok. 120 km w Chinach faktycznie powstaje. Gdańsk wymagałby najdłuższej trasy i najpewniej budowy etapami, podobnie jak w Chinach, gdzie sieć rośnie miasto po mieście.

Dlaczego taka odległość ma sens? Po pierwsze, elektrownia jądrowa jest źródłem wielkim, stabilnym i pracującym przez cały rok, więc koszt magistrali rozkłada się na bardzo dużą liczbę dostarczanych gigadżuli. Po drugie, gorąca woda w nowoczesnych rurach preizolowanych traci na dystansie kilkudziesięciu kilometrów tylko niewielką część energii. Po trzecie, na trasie leżą duzi, gęsto zabudowani odbiorcy: aglomeracja trójmiejska i miasta północnej Polski, które dają przewidywalny popyt. Granicę wyznacza więc ekonomia, a nie fizyka: im dłuższa trasa, tym wyższe nakłady na rury i pompowanie, ale przy dużym, całorocznym odbiorze rachunek może się spinać. Niskotemperaturowe ciepło odprowadzane przez układ chłodzenia może wymagać podniesienia temperatury za pomocą pomp ciepła. To oznacza dodatkowe urządzenia i zużycie energii elektrycznej. Inny wariant polega na poborze pary z obiegu elektrowni na potrzeby ciepłownicze. Pozwala uzyskać odpowiednie parametry dostaw, ale może ograniczać produkcję prądu. Rozwiązania te opisuje Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej w opracowaniu dotyczącym kogeneracji jądrowej.

Na wynik końcowy wpłynie sposób odbioru ciepła. Para pobierana z obiegu elektrowni daje wysokie parametry, ale zmniejsza produkcję prądu, a ciepło niskotemperaturowe wymaga pomp ciepła. Dlatego konkretną cenę dostaw pokażą dopiero obliczenia, które PEJ prowadzi z branżą ciepłowniczą.

Ile mieszkań może ogrzać polski atom?

Punktem odniesienia jest Haiyang: projekt o mocy cieplnej 900 MW ma ogrzewać ok. 30 mln m², czyli ok. 1 mln mieszkańców. W polskich warunkach, przy chłodniejszym klimacie i starszej zabudowie, trzeba jednak założyć wyższe zapotrzebowanie na moc w przeliczeniu na metr kwadratowy. Po takim przeliczeniu ciepło z Lubiatowa-Kopalina o podobnej mocy wystarczyłoby do ogrzania rzędu 200–300 tys. mieszkań, czyli skali porównywalnej z dużą częścią zasobu mieszkaniowego aglomeracji trójmiejskiej. To szacunek rzędu wielkości, a nie wycena: dokładną liczbę pokażą dopiero obliczenia PEJ i przedsiębiorstw ciepłowniczych, zależne od wybranego wariantu odbioru ciepła, a także od tego, ile bloków i w jakim zakresie będzie oddawać ciepło.

Raport Clean Air Task Force poświęcony polskiemu ciepłownictwu wskazuje, że energia jądrowa może być uzasadniona w wybranych dużych i średnich systemach ciepłowniczych. Za kluczowe warunki uznaje odpowiednio duże i przewidywalne zapotrzebowanie, koszty przesyłu oraz długoterminowe warunki odbioru, zwracając też uwagę na sezonowość popytu i konieczność porównania atomu z lokalnymi alternatywami. Z tego płynie wniosek, który w pełni podzielam: zwarta aglomeracja trójmiejska to naturalny kandydat, ale o opłacalności zdecydują wcześnie zawarte umowy odbioru i dobrze zaprojektowana magistrala, a nie sama bliskość elektrowni.

Mniej węgla w ciepłownictwie Trójmiasta

Budowa Lubiatowa-Kopalina jest na etapie prac przygotowawczych. Od jesieni 2025 r. trwa pierwszy etap, obejmujący ok. 300 ha, a w lipcu 2026 r. wojewoda pomorski zezwolił na drugi, w którym powstanie zaplecze budowy. Wniosek o zezwolenie na budowę elektrowni złożono do Państwowej Agencji Atomistyki 31 marca 2026 r. Wniosek o pozwolenie na budowę ma trafić do wojewody w 2027 r., a pierwszy beton jądrowy zaplanowano na 2028 r. Trzy bloki AP1000 o łącznej mocy 3750 MWe mają ruszać od ok. 2036 r.

Ciepłownictwo jest dziś jednym z najbardziej uzależnionych od węgla sektorów. Według URE w 2025 r. paliwa węglowe odpowiadały za 52,8 proc. energii chemicznej paliw zużywanych w źródłach ciepła objętych badaniem. Każdy gigadżul z atomu, który wejdzie do sieci Trójmiasta, oznacza mniejsze spalanie węgla, mniejsze koszty uprawnień do emisji CO2 i lepsze powietrze zimą. W Haiyang efekt widać w pomiarach: w sezonie grzewczym stężenie pyłu PM10 spadło tam o 43 proc. Dla dużej aglomeracji nad Zatoką Gdańską to szansa na stabilne i przewidywalne źródło ciepła na kilkadziesiąt lat.

Wniosek: rury muszą powstawać razem z reaktorami

Pierwszy blok ma ruszyć za ok. dziesięć lat, co przy inwestycjach sieciowych jest horyzontem bardzo krótkim. Magistrala to osobna inwestycja: wymaga wyboru trasy, uzgodnień z samorządami i właścicielami gruntów, zapewnienia finansowania, umów na odbiór ciepła i kilku lat budowy. Jeśli projektowanie sieci zacznie się dopiero po uruchomieniu elektrowni, ciepło będzie czekać na odbiorców. W praktyce oznacza to trzy zadania na najbliższe lata. Po pierwsze, wspólne analizy PEJ i trójmiejskich przedsiębiorstw ciepłowniczych, które zamienią ogólne zainteresowanie w konkretne warianty odbioru, parametry i ceny. Po drugie, zarezerwowanie korytarza dla magistrali w planach zagospodarowania przestrzennego, zanim zabudowa i inne inwestycje zajmą najkorzystniejszą trasę. Po trzecie, przyjęcie wymagań technicznych dla rur i monitoringu już na etapie projektu, bo przy długich trasach izolacja, szczelność połączeń i wykrywanie zawilgocenia decydują o stratach energii przez dekady.

Równolegle miasta powinny modernizować własne sieci, bo mniejsze straty i niższe parametry pracy ułatwią przyłączenie nowego źródła. W 2025 r. przedsiębiorstwa ciepłownicze wydały na to 5,59 mld zł. Tak wynika z danych URE. To pokazuje skalę przedsięwzięcia jeśli chodzi o budowę magistrali ciepłowniczej wykorzystującej polski atom. Jeśli zaczniemy dziś, w chwili uruchomienia pierwszego bloku Trójmiasto będzie gotowe odebrać ciepło z polskiego atomu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Reklama

OSTATNIE WPISY

Może Ci się spodobać także...

elektrownia atomowa
Blisko pół tysiąca polskich firm ma kontrakty przy budowie pierwszej elektrowni jądrowej. Barierą wejścia są m.in. wyśrubowane normy bezpieczeństwa

Spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ), odpowiedzialna za przygotowanie i budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w gminie Choczewo na Pomorzu, zawarła...

NASK i PGE
Ciepło z serwerów ogrzeje domy? NASK i PGE łączą siły

Centra danych, które ogrzeją całe miasta? Taka inwestycja to nie wizja przyszłości – to już się dzieje. NASK i PGE...

Sztum farma PV
Grupa PAD RES i Electrum zrealizują kolejny wspólny projekt solarny

Na blisko 22 hektarach rozmieszczonych zostanie ponad 34 tys. paneli i 48 falowników Electrum rozpoczęło realizację kolejnego projektu w formule...