Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze stosowanymi rodzajami instalacji elektrycznych oświetleniowych, ich budową oraz podstawowymi wytycznymi dotyczącymi ich wykonania.
1. Opis stanowiska laboratoryjnego
Stanowisko laboratoryjne składało się z tablicy, na której umieszczone były różnego rodzaju łączniki jednobiegunowe, dwubiegunowe i typu dzwonkowego oraz puszki, automat schodowy, żarówki standardowe, i świetlówka, wszystko z odpowiednio wyprowadzonymi zaciskami do zamodelowania różnych połączeń.
2. Przebieg realizacji ćwiczenia
2.1 Wyłącznik jednobiegunowy
Służy do włączania i wyłączania obwodu elektrycznego w jednym punkcie. Stosowany jest najczęściej w nie dużych pomieszczeniach z jednym wejściem jako przełącznik do oświetlenia lub wentylacji pomieszczenia.
2.2 Wyłącznik szeregowy (świecznikowy)
Jego zadaniem jest praca w trzech podstawowych układach:
– pierwszy odbiór włączony, drugi wyłączony
– drugi odbiór włączony, pierwszy wyłączony,
– obydwa odbiory włączone lub wyłączone.
Wyłącznik ten ma zastosowanie np. w łazienkach do oddzielnego włączania urządzeń (wentylator, oświetlenie), w pomieszczeniach do świeczników, kinkietów, żyrandoli.
2.3 Przełącznik zmienny (schodowy) włączanie i wyłączanie odbioru z dwóch miejsc
Układ ten umożliwia sterowanie włączaniem i wyłączeniem oświetlenia z dwóch oddalonych od siebie miejsc w pomieszczeniu. Dzięki swojej prostocie jest chętnie stosowany szczególnie w pomieszczeniach dużych gabarytowo z dwoma wejściami (długie korytarze, garaże).
2.4 Układ świetlówkowy
Połączenia układu świetlówki stosowane są coraz częściej ze względu na oszczędność energii elektrycznej oraz długą żywotność świetlówek. Stosowane zazwyczaj w dużych pomieszczeniach, do oświetlania korytarzy i pomieszczeń w biurach i szkołach.
Do podstawowych elementów układu świetlówki wchodzą: kondensator Ck, dławik D, zapłonnik Z oraz świetlówka o rezystancji dynamicznej Rś.
Kondensator Ck służy głównie do kompensacji mocy biernej w układzie, a także jako filtr przeciwzakłóceniowy do poprawnej pracy świetlówki.
Dławik D ma za zadanie ograniczyć prąd, jaki płynie przez świetlówkę, utrzymuje odpowiednie napięcie na katodach świetlówki oraz ma zasadnicze zadanie podczas zapłonu świetlówki, indukuje się na nim napięcie około 400 [V], dzięki czemu może być zainicjowana praca świetlówki.
Zapłonnik Z jest niezbędnym elementem do zapoczątkowania świecenia świetlówki. Dzięki zastosowaniu w swej budowie bimetalu, w początkowej fazie prąd płynie przez katody świetlówki i bimetal nagrzewając je, po osiągnięciu odpowiedniej temperatury bimetal zostaje rozwarty, a w wyniku nagłego przerwania obwodu prądowego powstaje duża siła samo indukcji na dławiku, która zapoczątkowuje świecenie świetlówki.
2.5 Automat schodowy
Dany układ stosowany jest często do czasowego załączania odbiorów (najczęściej oświetlenia) z kilku miejsc oddalonych od siebie. Ma swoje wykorzystanie w miejscach rzadko uczęszczanych, w których potrzebne jest czasowe włączenie oświetlenia na stosunkowo krótki czas, np. klatki schodowe, korytarze, pomieszczenia przechodnie, parkingi podziemne.
3. Uwagi i wnioski
Wykonując powyższe ćwiczenie zapoznaliśmy się z podstawowymi zasadami podłączania instalacji elektroenergetycznych i sterowania oświetleniem. Wiemy, w jaki sposób i w jakich sytuacjach powinniśmy używać poszczególnych typów łączników.
Stosując proste rozwiązania techniczne, jakie reprezentują sobą podstawowe łączniki i układy w sieciach elektroenergetycznych przy sterowaniu oświetleniem, są realizowane bardzo ważne funkcje, niezwykle potrzebne w codziennym życiu człowieka.
Dzięki swojej budowie i dobrym sposobie montowania, łączniki do sterowania oświetleniem i wentylacją są niezwykle bezpieczne dla osób użytkujących. Uniemożliwiają przypadkowe dotknięcie przez użytkownika do części czynnej a ich obudowy wykonane są najczęściej z materiałów nieprzewodzących lub są zabezpieczane przewodem ochronnym.
Przeznaczenie poszczególnych układów, oraz wyszczególnienie miejsc ich zastosowania wraz ze schematami montaży opisane są wyżej, osobno dla każdego z opracowanych połączeń.
