Klasyczne układy sterowania oświetleniem

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze stosowanymi rodzajami instalacji elektrycznych oświetleniowych, ich budową oraz podstawowymi wytycznymi dotyczącymi ich wykonania.

1. Opis stanowiska laboratoryjnego

Stanowisko laboratoryjne składało się z tablicy, na której umieszczone były różnego rodzaju łączniki jednobiegunowe, dwubiegunowe i typu dzwonkowego oraz puszki, automat schodowy, żarówki standardowe, i świetlówka, wszystko z odpowiednio wyprowadzonymi zaciskami do zamodelowania różnych połączeń.

2. Przebieg realizacji ćwiczenia
2.1 Wyłącznik jednobiegunowy

Służy do włączania i wyłączania obwodu elektrycznego w jednym punkcie. Stosowany jest najczęściej w nie dużych pomieszczeniach z jednym wejściem jako przełącznik do oświetlenia lub wentylacji pomieszczenia.

2.2 Wyłącznik szeregowy (świecznikowy)




Jego zadaniem jest praca w trzech podstawowych układach:
- pierwszy odbiór włączony, drugi wyłączony
- drugi odbiór włączony, pierwszy wyłączony,
- obydwa odbiory włączone lub wyłączone.
Wyłącznik ten ma zastosowanie np. w łazienkach do oddzielnego włączania urządzeń (wentylator, oświetlenie), w pomieszczeniach do świeczników, kinkietów, żyrandoli.

2.3 Przełącznik zmienny (schodowy) włączanie i wyłączanie odbioru z dwóch miejsc




Układ ten umożliwia sterowanie włączaniem i wyłączeniem oświetlenia z dwóch oddalonych od siebie miejsc w pomieszczeniu. Dzięki swojej prostocie jest chętnie stosowany szczególnie w pomieszczeniach dużych gabarytowo z dwoma wejściami (długie korytarze, garaże).

2.4 Układ świetlówkowy




Połączenia układu świetlówki stosowane są coraz częściej ze względu na oszczędność energii elektrycznej oraz długą żywotność świetlówek. Stosowane zazwyczaj w dużych pomieszczeniach, do oświetlania korytarzy i pomieszczeń w biurach i szkołach.
Do podstawowych elementów układu świetlówki wchodzą: kondensator Ck, dławik D, zapłonnik Z oraz świetlówka o rezystancji dynamicznej Rś.
Kondensator Ck służy głównie do kompensacji mocy biernej w układzie, a także jako filtr przeciwzakłóceniowy do poprawnej pracy świetlówki.
Dławik D ma za zadanie ograniczyć prąd, jaki płynie przez świetlówkę, utrzymuje odpowiednie napięcie na katodach świetlówki oraz ma zasadnicze zadanie podczas zapłonu świetlówki, indukuje się na nim napięcie około 400 [V], dzięki czemu może być zainicjowana praca świetlówki.
Zapłonnik Z jest niezbędnym elementem do zapoczątkowania świecenia świetlówki. Dzięki zastosowaniu w swej budowie bimetalu, w początkowej fazie prąd płynie przez katody świetlówki i bimetal nagrzewając je, po osiągnięciu odpowiedniej temperatury bimetal zostaje rozwarty, a w wyniku nagłego przerwania obwodu prądowego powstaje duża siła samo indukcji na dławiku, która zapoczątkowuje świecenie świetlówki.

2.5 Automat schodowy




Dany układ stosowany jest często do czasowego załączania odbiorów (najczęściej oświetlenia) z kilku miejsc oddalonych od siebie. Ma swoje wykorzystanie w miejscach rzadko uczęszczanych, w których potrzebne jest czasowe włączenie oświetlenia na stosunkowo krótki czas, np. klatki schodowe, korytarze, pomieszczenia przechodnie, parkingi podziemne.

3. Uwagi i wnioski

Wykonując powyższe ćwiczenie zapoznaliśmy się z podstawowymi zasadami podłączania instalacji elektroenergetycznych i sterowania oświetleniem. Wiemy, w jaki sposób i w jakich sytuacjach powinniśmy używać poszczególnych typów łączników.
Stosując proste rozwiązania techniczne, jakie reprezentują sobą podstawowe łączniki i układy w sieciach elektroenergetycznych przy sterowaniu oświetleniem, są realizowane bardzo ważne funkcje, niezwykle potrzebne w codziennym życiu człowieka.
Dzięki swojej budowie i dobrym sposobie montowania, łączniki do sterowania oświetleniem i wentylacją są niezwykle bezpieczne dla osób użytkujących. Uniemożliwiają przypadkowe dotknięcie przez użytkownika do części czynnej a ich obudowy wykonane są najczęściej z materiałów nieprzewodzących lub są zabezpieczane przewodem ochronnym.
Przeznaczenie poszczególnych układów, oraz wyszczególnienie miejsc ich zastosowania wraz ze schematami montaży opisane są wyżej, osobno dla każdego z opracowanych połączeń.